Δεκεμβριανό κυριακάτικο δειλινό

Είμαι ο φοιτητής που συνέδραμε τον Υψηλάντη στο Ιάσιο.

Είμαι ο λυγμός του χωρισμού στα στήθη κάποιας όμορφης κοπέλας.
Είμαι ο ανάπηρος Παλεστίνιος που τον πυροβόλησε στο κεφάλι Ισραηλινός στρατιώτης.
Είμαι ο δεξιός που κλαίει σε κάθε τραγούδι του Μίκη.
Είμαι αυτός που δίνει φαγητό στα παιδιά των φαναριών.

Είμαι ο απαισιόδοξος που ελπίζει,
είμαι ο εραστής που επιμένει.

Έχω τη δύναμη να ρίξω ανάθεμα
στους κυνικούς, στα κομματόσκυλα, στους κοσμικούς.

Εγώ όπως θέλω τη ζωή μου την ορίζω,
τι σχέση έχω με τα φαβορί και τους πετυχημένους;
Μια ζωή υποστήριζα τους a priori νικημένους.

Είμαι η σιωπηλή μειοψηφία,
που φοβάται τους συμφεροντολόγους,
φοβάμαι μην τους μοιάσω.
Εξαρτώμαι απ' όσους αγαπώ
νευριάζω με αυτή την εξάρτηση,
συμφέρον μου έχω βλέπεις να τους κρατάω ζωντανούς.
Αγάπη ονομάσαμε την εξάρτηση,
συμφέρον και εξάρτηση γίνηκαν ένα.
Παλεύω ενοχικά και μάταια
έχοντας συνειδητοποιήσει από καιρό
πως είναι ο άνθρωπος φθαρτός.

Συμφεροντολόγος κι εγώ αλλά ρομαντικός
παλεύω με τον κακοντυμένο αλάστωρα και τον νικάω
μα ξέρω κάπου αυτός παραφυλάει
να μου πάρει αυτά για τα οποία πέθανα.

Η ΝΤΡΟΠΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ του Γκύντερ Γκράς

Στις 13 Απριλίου 2015 πεθαίνει ο αγαπημένος Γερμανός νομπελίστας συγγραφέας και φιλέλληνας Gṻnter Grass. Μεταξύ άλλων άφησε και αυτό το ποιήμα. Το διαβάζουμε ξανά. Με προσοχή. Με σεβασμό.

Αγγίζεις το χάος, γιατί δεν δικαίωσες την αγορά,
στέκεις μακριά από τη χώρα που υπήρξε το λίκνο σου.

Ό,τι έψαχνε η ψυχή σου και θαρρούσες πως βρήκες,

το πετάς λοιπόν, το εκτιμάς σαν παλιοσίδερα.

Σαν οφειλέτης γυμνός χλευαζόμενος υποφέρει η χώρα,

που τρόπος του λέγειν της χρώσταγες ευγνωμοσύνη.

Χώρα καταδικασμένη στη φτώχεια που ο θησαυρός της

φροντισμένος κοσμεί μουσεία: λάφυρα που εσύ φρουρείς.

Εκείνοι που καταβασάνισαν με τη δύναμη των όπλων την ευλογημένη χώρα των νησιών,

μες στο ταγάρι της στολής τους είχαν το Χέλντερλιν.

Χώρα με ακόμη κάποια ψυχική αντοχή, που τους συνταγματάρχες της

ανέχτηκες κάποτε ως συμμάχους σου.

Συ άνομη χώρα, που με εξουσία νομίζει ότι κατέχει το δίκιο

θηλυκώνει όλο και πιο σφιχτά το ζωνάρι.

Πεισματωμένη με σένα η Αντιγόνη μαυρηφορεί και

ο λαός όλης της χώρας πενθηφορεί, της χώρας που σε φιλοξένησε.

Όμως μακριά από τη χώρα είναι όλα τα μαλάματα του Κροίσου,

ό,τι χρυσάφι λάμπει προστατευμένο στα θησαυροφυλάκιά σου.

Μεθοκόπα επιτέλους, μεθοκόπα! Κραυγάζουν χειροκροτητές των Επιτρόπων,

όμως οργισμένος ο Σωκράτης, σου επιστρέφει γεμάτο το κύπελλο.

Θα καταριούνται σε χορωδία οι θεοί ό,τι δικό σου είναι

αφού αξιώνεις να απαλλοτριωθεί ο Όλυμπος.

Απνευμάτιστη θα μαραζώσεις χωρίς εκείνη τη χώρα

που το πνεύμα της εσένα, Ευρώπη, σε επινόησε.

(Μετάφραση από τα γερμανικά: Νικολίτσα Γεωργοπούλου )

Ως τον πυρήνα

Θέλω να φτάσω σ’ όλα

Μέχρι την ουσία

Στην τέχνη μου, στο ψάξιμο του δρόμου,

Στου έρωτα τη σημασία.

Ως την υπόσταση των περασμένων ημερών.

Ως την αξία της στιγμής, του μήνα

Μέχρι τη βάση, ως τις ρίζες,

Κι ως τον πυρήνα.

Το νήμα θέλω πάντα να κρατώ,

Σ’ όλα τα γεγονότα. 

Να ζω, να σκέφτομαι, να αγαπώ

Ν’ ακούω τον παλμό στην κάθε νότα.

Θαυμάσια θα ήταν αν ήμουν ικανός,

Έστω και με σημάδια του λάθους

Να έγραφα μόνο οχτώ σειρές 

Για τις ιδιότητες του πάθους.

Για τις παρανομίες , τις αμαρτίες, 

Τις κούρσες , το κυνηγητό,

Για την απρέπεια στη βιασύνη

Και της πληγής το βογκητό.

Ήχο θα έβαζα στους νόμους των παθών

Με τις χορδές των αισθημάτων,

Με την λαφριά ανάσα

Των πελάγων και ποιημάτων

Θα χάραζα τους στίχους σαν τον κήπο

Με τις σειρές από δέντρα

Οι φλαμουριές θ’ ανθούσαν στη σειρά

Εις φάλαγγα κατ’ άνδρα.

Θα έφερνα στους στίχους την πνοή των λουλουδιών,

Τα χρώματα της χώρας,

Το θέρισμα του χόρτου , το σπαθόχορτο

Και το μπουμπουνητό της μπόρας.

Άλλοτε έτσι ο Σοπέν έδωσε

Ζωντανά μάτια

Λιμνών, πάρκων και νεκροταφείων

Στα μουσικά κομμάτια.

Πετυχημένου θριάμβου

Παιχνίδι, πόνος

Του κόσμου παρηγορητής

Γιατρός ο χρόνος.

Παστερνάκ Μπαρίς, Ως τον πυρήνα 

 

Λίγα λόγια για τον συγγραφέα:

Ο Μπαρίς Παστερνάκ (1890-1960) γεννήθηκε στη Μόσχα και έγινε γνωστός ως ποιητής με το έργο του "Αδελφή μου ζωή". Το περίφημο μυθιστόρημά του "Δόκτωρ Ζιβάγκο", που εκδόθηκε το 1957 σε ιταλική μετάφραση, ξεσήκωσε στην πατρίδα του άγρια πολεμική και κριτικές εναντίον του. Έτσι όταν το 1958 τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ προτίμησε να το αρνηθεί και έζησε τα τελευταία χρόνια της ζωής του σε σχετική απομόνωση.

 

Ξέρω γιατί κελαηδάει το πουλί στο κλουβί- Μάγια Αγγέλου

Ξέρω γιατί κελαηδάει το πουλί στο κλουβί
(I know why the caged bird sings):

 

Το ελεύθερο πουλί πηδά
Πάνω στου ανέμου τη ράχη
Κι απ' την ορμή του παρασύρεται
Ώσπου το ρεύμα του να σβήσει
Και βυθίζει τα φτερά του
στις πορτοκαλιές ηλιαχτίδες
Και έχει την τόλμη να ζητάει
όλον τον ουρανό
Δικό του.
Μα ένα πουλί που νευρικά βαδίζει
Μες στο στενό του το κλουβί
Σπάνια μπορεί να δει πιο πέρα
Απ' της οργής τα κάγκελα
Τα φτερά του είναι κομμένα και
Τα πόδια του δεμένα
Κι αφήνει τη φωνή του ελεύθερη
Να κελαηδήσει.
Στο κλουβί, το πουλί κελαηδάει
Μ' ένα τιτίβισμα φοβισμένο
Για κείνα, τ' άγνωστα
Που ακόμα τόσο λαχταρά.
Κι η μελωδία του αντηχεί
Στο μακρινό το λόφο
Γιατί το πουλί στο κλουβί
τραγουδάει για ελευθερία.
Το ελεύθερο πουλί σκέφτεται
Το επόμενο αεράκι που θα 'ρθεί
Και τους αληγείς ανέμους να γλυκαίνουν
Μέσα από τους ανασασμούς των δέντρων
Και τα παχιά σκουλήκια να καρτερούν
Πάνω στο φωτεινό της αυγής γρασίδι
Και αποκαλεί πια
όλον τον ουρανό
Δικό του.
Μα στο κλουβί, ένα πουλί στέκει
πάνω στον τάφο των ονείρων
Κι η σκιά του φωνάζει
Μ' ένα ουρλιαχτό εφιαλτικό
Τα φτερά του είναι κομμένα
και τα πόδια του δεμένα
Κι αφήνει τη φωνή του ελεύθερη
Να κελαηδήσει.
Στο κλουβί, το πουλί κελαηδάει
Μ' ένα τιτίβισμα φοβισμένο
Για κείνα, τ' άγνωστα
Που ακόμα τόσο λαχταρά.
Κι η μελωδία του αντηχεί
Στο μακρινό το λόφο
Γιατί το πουλί στο κλουβί
τραγουδάει για ελευθερία.
Μετάφραση: Ηλίας Τουμασάτος

Χρέος - Τόλης Νικηφόρου

Χρέος (από την ποιητική συλλογή ΑΝΑΡΧΙΚΑ1979)

χρωστάμε μόνον

σε κείνους που πολύ αγάπησαν
και ζήσανε την πίκρα
χρωστάμε μόνον
σε κείνους που πολύ αγωνίστηκαν
και ζήσανε την ήττα
χρωστάμε μόνον
σε κείνους που πολύ ονειρεύτηκαν
και ζήσανε τον εφιάλτη
χρωστάμε μόνον
σε κείνους που περιφρονήσανε τον θάνατο
και πέθαναν
και είναι νεκροί
κι ανθίζουν
και μυρώνουνε το χώμα
 
χρωστάμε μόνον
το φως του κόσμου

Τίμημα σιωπής

Ελλάδα των ληγμένων τροφίμων, Ελλάδα των λυγμών, των πνιγμένων ονείρων.
Τα παιδιά σου ξεγέλασες με σάπια φρούτα, με lifestyle διακοπές και μια τηλεόραση Τούρκα.
Την αξιοπρέπειά σου πούλησες και κάποιο ενεχυροδανειστήριο. Στα νησιά σου βάζεις πωλητήριο.
Πεινάς στα συσσίτια, διψάς στις Σκουριές, μαυρίζεις ψυχές με φασιστικές κραυγές.
Στην κόλαση οι ανελεύθεροι δεν αντιδρούν. Για ένα φοβισμένο €υρώ στην τσέπη, επιλέγουν να σιωπούν. 

Μαθαίνεις - Λουίς Μπόρχες

Μαθαίνεις

Μετά από λίγο μαθαίνεις την ανεπαίσθητη διαφορά,
ανάμεσα στο να κρατάς το χέρι, και να αλυσοδένεις μια ψυχή,
Και μαθαίνεις πως Αγάπη δε σημαίνει στηρίζομαι.
Και συντροφικότητα δε σημαίνει ασφάλεια,
Και αρχίζεις να μαθαίνεις.
πως τα φιλιά δεν είναι συμβόλαια,
Και τα δώρα δεν είναι υποσχέσεις
Και αρχίζεις να δέχεσαι τις ήττες σου
με το κεφάλι ψηλά και τα μάτια ορθάνοιχτα.
Με τη χάρη μιας γυναίκας και όχι με τη θλίψη ενός παιδιού.
Και μαθαίνεις να φτιάχνεις
όλους τους δρόμους σου στο Σήμερα,
γιατί το έδαφος του Αύριο
είναι πολύ ανασφαλές για σχέδια
και τα όνειρα πάντα βρίσκουν τον τρόπο να γκρεμίζονται στη μέση της διαδρομής.
Μετά από λίγο καιρό μαθαίνεις.
Πως ακόμα κι η ζέστη του ήλιου μπορεί να σου κάνει κακό,
Έτσι φτιάχνεις τον κήπο σου εσύ.
Αντί να περιμένεις κάποιον,
να σου φέρει λουλούδια,
Και μαθαίνεις ότι, αλήθεια, μπορείς να αντέξεις.
Και ότι, αλήθεια, έχεις δύναμη
Και ότι, αλήθεια, αξίζεις,
Και μαθαίνεις. μαθαίνεις,
με κάθε αντίο μαθαίνεις.

Ο μικροαστός

Πριονίζεις τo θρόνο της σιγουριά σου
έτοιμος να σπάσεις τα ιδεολογικά δεσμά σου

αθώος μες στην άγνοιά σου
προδίδεις τη ζωή που σου διαφεύγει.


Εξιδανικεύεις το νοσηρό
και γελοιοποιείς το μέλλον,
κοιμάσαι ηττημένος
μονήρης, αδιάφορος, τραυματισμένος.


Με τις αντιφάσεις της ζωής σου
τρέφεις το τέρας της ανασφάλειά σου
για να το ξεπεράσεις, να νικήσεις για μια φορά,
ο ρόλος που κλήθηκες να παίξεις, του μέτριου μικροαστού.

Η διαθήκη (Αντισταθείτε)- Μιχάλης Κατσαρός

 Ο Μιχάλης Κατσαρός (1919-1998) γεννήθηκε στην Κυπαρισσία. Παντρεύτηκε τη ζωγράφο Κούλα Μαραγκοπούλου. Εξέδωσε τις ποιητικές συλλογές "Μεσολόγγι", 1949, "Κατά Σαδδουκαίων", 1953, "Οροπέδιο", 1956, "Σύγγραμμα", 1975, "Πρόβα και ωδές", 1975, "Ενδύματα", 1977, "Αλφαβητάριο - ποιήματα Α-Ω", 1978, "Ονόματα", 1980, "3Μ+3Μ=6Μ", 1981, "4 μαζινό", 1982, "Μείον ωά", 1985, "Ο πατέρας του ποιητή", 1987, "Κορέκτ, φόβος του ποιητή", 1996, "Εννέα το επτά", 1997, τα δοκίμια "Πας-Λακίς Michelet", 1973, "Σύγχρονες μπροσούρες", 1977-78, "Αυτοκρατορική πραγματικότητα", 1995, "Το κράτος εργοδότης", 1996, και το μυθιστόρημα "Οι συλλέκται της Μονόχρα", 1980. Τα ποιήματά του μεταφράστηκαν σε πολλές γλώσσες και μελοποιήθηκαν από τους Μ. Θεοδωράκη, Γ. Μαρκόπουλο και Α. Κουνάδη. Πέθανε στην Αθήνα.

 Ξεχωρίζω αυτό το ποιήμα του:

Ἀντισταθεῖτε

Στίχοι: Μιχάλης Κατσαρὸς

Μουσική: Θανάσης Γκαϊφύλιας
Πρώτη ἐκτέλεση: Χρῆστος Θηβαῖος


Ἀντισταθεῖτε
σ᾿ αὐτὸν ποὺ χτίζει ἕνα μικρὸ σπιτάκι
καὶ λέει: καλὰ εἶμαι ἐδῶ.
Ἀντισταθεῖτε σ᾿ αὐτὸν ποὺ γύρισε πάλι στὸ σπίτι
καὶ λέει: Δόξα σοι ὁ Θεός.
Ἀντισταθεῖτε/στὸν περσικὸ τάπητα τῶν πoλυκατοικιῶν /στὸν κοντὸ ἄνθρωπο τοῦ γραφείου/στὴν ἑταιρεία εἰσαγωγαὶ- ἐξαγωγαί/ στὴν κρατικὴ ἐκπαίδευση/στὸ φόρο/σὲ μένα ἀκόμα ποὺ σᾶς ἱστορῶ.
Ἀντισταθεῖτε/σ᾿ αὐτὸν ποὺ χαιρετάει ἀπ᾿ τὴν ἐξέδρα ὦρες/ ἀτέλειωτες τὶς παρελάσεις/σ᾿ αὐτὴ τὴν ἄγονη κυρία ποὺ μοιράζει /ἔντυπα ἁγίων λίβανον καὶ σμύρναν /σὲ μένα ἀκόμα ποὺ σᾶς ἱστορῶ.
Ἀντισταθεῖτε πάλι σ᾿ ὅλους αὐτοὺς ποὺ λέγονται /μεγάλοι/στὸν πρόεδρο τοῦ Ἐφετείου ἀντισταθεῖτε/ στὶς μουσικὲς τὰ τούμπανα καὶ τὶς παράτες /σ᾿ ὅλα τ᾿ ἀνώτερα συνέδρια ποὺ φλυαροῦνε /πίνουν καφέδες σύνεδροι συμβουλατόροι
σ᾿ ὅλους ποὺ γράφουν λόγους γιὰ τὴν ἐποχὴ /δίπλα στὴ χειμωνιάτικη θερμάστρα/στὶς κολακεῖες τὶς εὐχὲς τὶς τόσες ὑποκλίσεις /ἀπὸ γραφιάδες καὶ δειλοὺς γιὰ τὸ σοφὸ /ἀρχηγό τους.
Ἀντισταθεῖτε στὶς ὑπηρεσίες τῶν ἀλλοδαπῶν /καὶ διαβατηρίων/στὶς φοβερὲς σημαῖες τῶν κρατῶν καὶ τὴ διπλωματία,
στὰ ἐργοστάσια πολεμικῶν ὑλῶν /σ᾿ αὐτοὺς ποὺ λένε λυρισμὸ τὰ ὡραῖα λόγια /στὰ θούρια /στὰ γλυκερὰ τραγούδια μὲ τοὺς θρήνους /στοὺς θεατὲς /στὸν ἄνεμο /σ᾿ ὅλους τοὺς ἀδιάφορους καὶ τοὺς σοφοὺς /
στοὺς ἄλλους ποὺ κάνουνε τὸ φίλο σας
ὡς καὶ σὲ μένα, σὲ μένα ἀκόμα ποὺ σᾶς ἱστορῶ /ἀντισταθεῖτε.
Τότε μπορεῖ βέβαιοι νὰ περάσουμε πρὸς τὴν /Ἐλευθερία.

Το ΚΚΕ έκοψε τις  φράσεις προέτρεπαν σε ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ, δηλαδή:

-στην κρατική εκπαίδευση/ -στον φόρο / -σ’αυτόν που χαιρετάει απ’ την εξέδρα /ώρες ατέλειωτες τις παρελάσεις /

-στον πρόεδρο του εφετείου /-στις υπηρεσίες αλλοδαπών και διαβατηρίων /-στις φοβερές σημαίες των κρατών / -στη διπλωματία /-στα εργοστάσια πολεμικών υλών /-στα θούρια.

Ο Μιχάλης Κατσαρός απάντησε με το Υ.Γ.:

ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ
Η διαθήκη μου πρίν διαβαστεί-καθώς διαβάστηκε-
ήταν ένα ζεστό άλογο ακέραιο.
Πριν διαβαστεί
οχι οι κληρονόμοι που περίμεναν
αλλά σφετεριστές καταπατήσαν τα χωράφια.
Η διαθήκη μου για σένα και για σε
χρόνια καταχωνιάστηκε στα χρονοντούλαπα
από γραφιάδες, πονηρούς συμβολαιογράφους.
Αλλάξανε φράσεις σημαντικές
ώρες σκυμμένοι πάνω της με τρόμο.
Εξαφανίσανε τα μέρη με τους ποταμούς
τη νέα βουή στα δάση
τον άνεμο τον σκότωσαν
–Τώρα καταλαβαίνω πιά τι έχασα.
Ποιός είναι αυτός που πνίγει.
Και συ λοιπόνστέκεσαι έτσι βουβός με τόσες παραιτήσεις
από φωνή / από τροφή /από άλογο /από σπίτι.
Στέκεις απαίσια βουβός σαν πεθαμένος:  Ελευθερία ανάπηρη πάλι σου τάζουν.

 Ευχαριστώ το blog Roseta Books 
για τις χρήσιμες πληροφορίες που μου έδωσε.


Το ποιήμα και σε παρουσίαση στα αγγλικά για τους αγγλόφωνους:

---

Αντίσταση

Αντιστέκομαι στους χαλεπούς καιρούς,
σημαίνει ορθώνομαι,παλεύω για σένα παιδί μου,
σημαίνει βγάζω φωτιές στην αδικία.

Αντίσταση.Λέξη παρεξηγημένη,οικειοποιημένη,αξιοπρεπής.
Όταν η ελευθερία σημαίνει γι'αυτούς φυλακή,
όταν το διακίωμα της επιλογής έγινε υπακοή,
τότε υψώνω τείχη,τότε φωνάζω,τότε βάζω προτεραιότητες.

Προτιμώ την πείνα από την αναξιοπρέπεια,
προτιμώ να θυσιάσω το γάλα σου παιδί μου
"προσαρμογή",μου φωνάζουν τα τίποτα,
δωρικά,ταπεινά,το σιωπηλό μου αίμα απαντά:
"Δημοκρατία".Για πάντα."Ανεξαρτησία".Για πάντα.
Ελλάδα,για σένα αντιστέκομαι.

Σκιά της νύχτας (ποίημα)

Ζύγισα χτες τις πιθανότητες
και ήσαν όλες εναντίον,
σα να διασχίζεις το Ιόνιο
με χέρια δεμένα, θαλασσοδαρμένα
δίπλα μου περνάει ένα πλοίο.

Οι άνθρωποί μου ανησυχούν
κατάντησα λέν σκιά
που περπατάει τις νυχτιές
στη χαρά δε συμμετέχει, ποιός τον αντέχει;
"Ζει μονάχα μες στο χτες"

Σκιά ψάχνουμε όλοι
εναν άνθρωπο, ένα χαμόγελο...
πριν ο Θανατος μας βρει
στη συνήθεια, στη φθορά, συμφορά...
στον ίσκιο του η καρδιά μας να ξεκουραστεί

Κρυφοκλείνω τα πατζούρια, βιαστικά
 ψάχνω ψηλά το βλέμμα του Θεού
μ' ένα "γιατί" Του λέω καληνύχτα
άραγε οι ηθικοί θα σωθούν, θα χαθούν;
Μαύρη για μένα απόψε η νύχτα

Γλιστράω στο κρεβάτι αθόρυβα, ενοχικά στιγματισμένος
με συντριπτικές κατηγόριες, λυπημένος
η Νέμεσις τουλάχιστο θα με κατανοήσει,
πικρόχολα σχόλια δε θα πει, άλλωστε τα πάντα ρει,
σκιούλα μου, ανίκητη είναι του ανθρώπου η φύση